Wyniki VI edycji raportu
Ocena potrzeb w zakresie wsparcia dla Seniorów w Polsce – Edycja 2026
Zapoznaj się z pełną wersją raportu
Z przyjemnością dzielimy się wnioskami z najnowszej, VI edycji raportu „Ocena potrzeb w zakresie wsparcia dla Seniorów w Polsce” na rok 2026. To publikacja o szczególnym znaczeniu, która stanowi swoistą mapę potrzeb i wyzwań, przed jakimi stoją polscy seniorzy. Nie tylko dokumentuje sytuację tej grupy społecznej, ale także stanowi bodziec do poszukiwania rozwiązań, które mogą realnie poprawić jakość ich życia.
Cele i obszary badawcze Raportu
Nasza publikacja ma na celu analizę i określenie głównych obszarów niespełnionych oczekiwań osób starszych i reagowania na potrzeby osób starszych w najbliższym otoczeniu. W tegorocznej edycji Raportu zdecydowaliśmy skupić się na czterech kluczowych obszarach badawczych:
- Potrzeby zdrowotne Seniorów
- Jakość życia Seniorów
- Życie społeczne, zjawisko singularyzacji oraz samotności wśród Seniorów
- Cyfryzacja oraz umiejętności cyfrowe Seniorów.
Zdrowie
W skali od 0 – 10 jak ocenia Pan/i swój ogólny stan zdrowia?
Badanie dotyczące ogólnego stanu zdrowia osób w wieku późnej dorosłości może napawać pewnym optymizmem bowiem w świetle zaprezentowanych wyników badań – prawie połowa Polek i Polaków ocenia swój ogólny stan zdrowia jako dobry lub bardzo dobry – natomiast jako zdecydowanie zły jedynie około 10% badanych, niezależnie od płci. Taki wynik potwierdza zatem, iż osiąganie jednego z istotniejszych elementów dobrostanu życiowego czyli „długowieczności w zdrowiu” staje się dla coraz większej grupy populacyjnej – celem realnym i osiągalnym. Choć badanie przytacza nam jedynie ogólną ocenę stanu zdrowia należy zwrócić uwagę, iż stanowi ono także pośrednio potwierdzenie wzrostu świadomości zdrowotnej, w tej grupy wiekowej, poprzez swoiste redefiniowanie „priorytetów zdrowotnych”, takich jak profilaktyka zdrowotna oraz badania diagnostyczne. Należy zatem przypuszczać na podstawie przytoczonych ocen ogólnego stanu zdrowia, iż ten ważny element w organizacji życia codziennego osób starszych zaczyna odgrywać coraz istotniejszą rolę.
Skąd czerpie Pan/i wiedzę o szczepieniach?
Internet jest głównym źródłem wiedzy o szczepieniach: 52,7% wobec 32% rok wcześniej. Lekarza POZ wskazuje 41,4% badanych, wcześniej 24%. Pokazuje to potrzebę łączenia edukacji w sieci z rozmową z personelem medycznym. Moje doświadczenie w pielęgniarstwie i organizacji opieki nad seniorami skłania do podkreślenia, że dostęp do informacji powinien iść w parze z pomocą w jej zrozumieniu i odniesieniu do sytuacji zdrowotnej. Dlatego polecam pacjentom szczepienia.info jako rzetelne źródło wiedzy. Pielęgniarki wskazało 6,3%, a farmaceutów 6,2% badanych; rok wcześniej te grupy ujęto łącznie, więc nie należy porównywać ich osobno. Widzę tu przestrzeń do wzmacniania edukacji pielęgniarskiej w lokalnej opiece senioralnej. Wydarzenia edukacyjne wskazuje 12,1% wobec 6% wcześniej. W mojej opinii edukacja powinna dawać seniorowi możliwość zadawania pytań, wyjaśniania wątpliwości i sprawdzenia zrozumienia podanych informacji. Ważne jest dostosowanie języka i tempa rozmowy do potrzeb osoby starszej.
Życie Społeczne
Z iloma osobami Pan/i mieszka?
Dane o wspólnym zamieszkiwaniu pokazują, że 38,7% respondentów w wieku 55+ mieszka samotnie, a 47,4% z jedną osobą. Mniejsze grupy mieszkają z dwiema osobami (8,2%), trzema (3,7%) lub co najmniej czterema (2%). Wynik ten ma znaczenie dla planowania usług, ale wymaga ostrożnej interpretacji: liczba domowników nie przesądza ani o jakości relacji, ani o gotowości i możliwości sprawowania opieki. Osoba mieszkająca samotnie nie zawsze jest niesamodzielna, a obecność drugiego domownika nie gwarantuje dostępnego opiekuna. Dlatego diagnoza lokalna powinna pytać nie tylko o skład gospodarstwa, lecz także o funkcjonalną samodzielność, sieć kontaktów, odległość bliskich i obciążenie opiekunów. Znaczący udział gospodarstw jednoosobowych uzasadnia rozwijanie aktywnego docierania do seniorów, usług domowych i sąsiedzkich, teleopieki oraz dziennych form wsparcia. Celem jest szybkie rozpoznanie potrzeb, zanim kryzys opiekuńczy doprowadzi do utraty bezpieczeństwa lub konieczności instytucjonalizacji.
Skala samotności
Wyniki badania pokazują interesujące różnice w odczuwaniu samotności przez kobiety i mężczyzn. Umiarkowany poziom samotności odnotowano u 51,2% kobiet i 48,7% mężczyzn. Znacznie większe różnice dotyczą poziomu umiarkowanie wysokiego, który występuje u 29,6% mężczyzn i 17,5% kobiet. Z kolei niski poziom samotności częściej odnotowano u kobiet (30,6%) niż u mężczyzn (21,4%). Najwyższy poziom samotności występował rzadko – u 0,7% kobiet i 0,3% mężczyzn. Wyniki te są szczególnie interesujące, ponieważ w dyskusjach o samotności osób starszych często koncentrujemy się na kobietach, które częściej dożywają późnej starości i doświadczają wdowieństwa. Tymczasem dane wskazują, że warto bliżej przyjrzeć się również sytuacji starszych mężczyzn. Znaczenie mogą mieć różnice w utrzymywaniu relacji społecznych, sytuacji rodzinnej czy aktywności po zakończeniu pracy zawodowej.
Jakość Życia
Na ile lat się Pan/i czuje?
Wyniki pokazują, że wiek metrykalny nie zawsze odpowiada temu, jak osoby starsze postrzegają same siebie. Subiektywne odczuwanie wieku jest ważnym elementem obrazu starzenia się i może zależeć od wielu czynników. Znaczenie mogą mieć m.in. stan zdrowia, sprawność, relacje społeczne, sytuacja rodzinna, aktywność czy miejsce zamieszkania. Dlatego warto identyfikować te czynniki i badać ich wzajemne zależności. Projektując usługi, aktywności i komunikację kierowaną do osób starszych, nie powinniśmy traktować wieku metrykalnego jako jedynego kryterium. Subiektywne poczucie wieku może wpływać na aspiracje, styl życia, aktywność społeczną i konsumencką oraz gotowość do korzystania z nowych rozwiązań. Lepsze rozpoznanie tych zależności pozwoli pełniej uwzględnić zróżnicowanie osób starszych oraz lepiej dopasować działania w obszarze polityki senioralnej i srebrnej gospodarki do ich potrzeb i potencjału.
Kto według Pana/i powinien w pierwszej kolejności zapewniać opiekę osobom starszym, które nie są już samodzielne?
Z badań wynika, że na chwilę obecną 80% wsparcia w opiece długoterminowej świadczone jest w systemie nieformalnym, przez rodziny najbliższych opiekunów. 20% to wsparcie świadczone przez instytucje pomocy społecznej: DPS-y, ZOL-e, ZPO, DDP, usługi społeczne. W opiece domowej zwrócić należy uwagę, że w rodzinie na ogół to seniorzy zapewniają opiekę swoim seniorom. Jednak rodziny nie mają doświadczenia w opiekowaniu się osobami tracącymi samodzielność, nie są także przygotowane na taką okoliczność. Niezbędnym jest edukacja również „edukacja do starości”. Wsparciem dla opieki domowej jest teleopieka – element zapewniający osobom starszym bezpieczeństwo. Rozwijanie szeroko rozumianego wolontariatu, pomocy sąsiedzkiej jest drogą do aktywizowania osób starszych, ale również sposobem na walkę z samotnością. Bardzo ważne są działania przedłużające sprawność fizyczną i psychiczną jako podstawy utrzymania samodzielności. Wyzwaniem jest uzyskanie informacji, z jakich usług środowiskowych można skorzystać – poprawa informacji to zadanie dla służb miejskich, jak i dla środowisk senioralnych. Prywatne placówki opiekuńcze są kosztowne.
Cyfryzacja
Czy w dobie automatyzacji i sztucznej inteligencji preferuje Pan/i obsługę przez drugiego człowieka, czy szybką obsługę przez system/aplikację?
Cyfryzacja usług przynosi korzyści, ale nie może odbywać się kosztem prawa do obsługi przez człowieka. Automatyzacja i wykorzystanie sztucznej inteligencji mogą pozornie obniżać koszty i skracać czas obsługi. Nie sprawdzają się jednak, gdy konieczne jest indywidualne podejście do klienta. W sytuacjach wymagających wyjaśnienia, podjęcia decyzji lub rozwiązania problemu każdy powinien mieć możliwość kontaktu z konsultantem. Zautomatyzowane infolinie oparte na botach głosowych, przenoszenie dokumentacji do portali samoobsługowych czy zachęcanie do zarządzania kontem wyłącznie przez aplikacje mobilne nie powinny prowadzić do wtórnego wykluczenia cyfrowego osób, które nie są zaawanso- wane technologicznie. Dobrym standardem jest hybrydowy model obsługi klientów, gdzie powtarzalne i proste czynności są automatyzowane, ale każdy użytkownik ma możliwość wyboru i zapewniony dostęp do obsługi przez człowieka. Sztuczna inteligencja nie zastąpi empatii i indywidualnego podejścia do sprawy. Klient powinien też dostać jasny komunikat, gdy komunikuje się z automatycznym systemem opartym o AI, tak by miał świadomość jakie decyzje podejmuje system i kiedy może je zakwestionować.
Podczas wykonywania jakich czynności w Internecie NIE czuje się Pan/i w pełni pewnie lub bezpiecznie?
Wyniki badania pokazują, że seniorzy największe obawy odczuwają podczas wpisywania danych osobowych (43,4%), dokonywania płatności internetowych (33,5%) oraz korzystania z bankowości elektronicznej (30,7%). Są to obszary związane z ochroną pieniędzy i danych, a więc jednocześnie najczęściej wykorzystywane przez cyberprzestępców. Seniorzy są już świadomi zagrożeń występujących w sieci. Teraz kluczowe staje się wyposażenie ich w praktyczną wiedzę o najczęstszych metodach oszustw i sygnałach ostrzegawczych, które powinny wzbudzić ich czujność. Celem nie jest zniechęcanie osób starszych do korzystania z cyfrowych usług finansowych, lecz pokazanie, jak rozpoznawać podejrzane sytuacje i jak samodzielnie mogą ograniczać ryzyko utraty pieniędzy. Równie ważne jak edukacja jest tworzenie bezpiecznego i przyjaznego środowiska cyfrow go, które pozwoli konsumentom korzystać z usług finansowych online z większym poczuciem bezpieczeństwa i zaufania.
Z dumą oddajemy w Państwa ręce szóstą edycję Raportu „Ocena potrzeb w zakresie wsparcia dla Seniorów w Polsce”.
Wierzymy, że niniejszy Raport stanie się inspiracją do kolejnych kroków w kierunku budowania Polski przyjaznej wszystkim pokoleniom – kraju, w którym starzenie się oznacza nie ograniczenia, lecz nowe możliwości uczestnictwa w życiu społecznym.